[English]

Nowcasting voor gevaarlijk weer

Doelstelling

Het KNMI geeft waarschuwingen uit voor diverse soorten gevaarlijk weer, die ontwrichtend kunnen zijn voor de Nederlandse samenleving. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld zware (vlagerige) wind, windstoten en zware turbulentie in onweersbuien, onweer, hagel en mist. Om op zeer korte termijn (0-12 uur) vooruit een adequate inschatting van dergelijke, vaak zeer kleinschalige en complexe, fenomenen te kunnen maken, zijn geavanceerde automatische hulpmiddelen vereist. Daarom wordt intensief onderzoek verricht naar het ontwikkelen van (verbeterde) algoritmes en methodes voor het genereren van automatische, zeer korte-termijn (0-12h) verwachtingen voor verschillende types gevaarlijk weer in Nederland. Relevante projecten op dit gebied zijn:

Nowcasting gevaarlijk weer
Ontwikkeling van radar gevaarlijk weer producten
De ontwikkeling van een mesoschaal atmosfeermodel (HIRLAM-11km), en validatie daarvan voor (kleinschalige) gevaarlijk weer situaties

Project Nowcasting gevaarlijk weer

In het project "Nowcasten gevaarlijk weer" is een inventarisatie gemaakt van op het KNMI en elders gehanteerde nowcasting technieken voor gevaarlijk weer. Daarbij is gekeken naar methodes voor het verwachten van windvlagen, van "clear air turbulence" (CAT, een zeer gevaarlijk fenomeen voor de luchtvaart), van onweer en zware convectie, en mist. Op basis van deze inventarisatie zijn een aantal vervolgprojecten gedefinieerd, waarin meer geavanaceerde automatische verwachtingsmethodes worden opgezet en getoetst voor:

windstoten (project GUSTO (GUST Theorie Onderzoek))
onweer (project IOC (Indices voor Onweer en Convectie))
en mist.

Ontwikkeling radar gevaarlijk weer producten

De weerradar is bij nowcasting een onmisbaar instrument voor de detectie en monitoring van gevaarlijk weer fenomenen zoals zware buien, onweer, zware windstoten en zomerhagel. De Doppler radars die een paar jaar geleden in De Bilt en Den Helder zijn geinstalleerd, bieden op dit gebied een grotere functionaliteit dan hun voorgangers. Informatie over de kans van optreden van zomerhagel en zware buien is aanwezig in een aantal niet-Doppler producten die door de weerradar routinematig worden bepaald, zoals vertically integrated liquid (VIL) kolom waarden en echotophoogten. In het project "Ontwikkeling radar niet-Doppler gevaarlijk weer producten" is hiermee een nieuwe methode voor de detectie van zomerhagel ontwikkeld. In tweede instantie zal worden onderzocht in hoeverre de radar niet-Doppler en Doppler producten kunnen worden ingezet voor de detectie van wind en windstoten.

HIRLAM-11km

Gevaarlijk weer fenomenen zoals onweer en mist kunnen zeer kleinschalig zijn. Het is daarom belangrijk dat de numerieke atmosfeermodellen die worden gebruikt bij de verwachting hiervan, een hoge mate van ruimtelijk detail bezitten. Voor het nauwkeuriger kunnen voorspellen van kleinschalige weersverschijnselen, is het HIRLAM-11km ontwikkeld. HIRLAM-11km is een mesoschaal versie (met een roosterpuntsafstand van 11km) van het atmosfeermodel HIRLAM, dat operationeel op het KNMI wordt gebruikt. Inmiddels is veel onderzoek gedaan naar het gedrag van HIRLAM-11km in diverse soorten gevaarlijk weer situaties. Gebleken is daarbij dat HIRLAM-11km voor het verwachten van met name kleinschalige en extreme weersverschijnselen een duidelijk accurater weerbeeld voor Nederland oplevert.

Contact informatie

Voor meer informatie over het project "Nowcasting gevaarlijk weer", de ontwikkeling van radar gevaarlijk weer producten, en HIRLAM-11km kunt u zich richten tot resp. dr. G. T. Geertsema. , dr. I. Holleman. en dr. A.B.C. Tijm.